De tienerjaren van een democratie

Bezorgde geluiden over de toekomst van ons land horen we sinds de zomer van 2010 niet alleen meer uit de mond van Wilders, maar juist ook van zijn critici. Wilders zou een gevaar voor de rechtstaat zijn, en half serieus wordt de nieuwe regering ook wel “Bruin-1” genoemd. Tegelijkertijd is er veel opluchting dat het regeer-/gedoogakkoord veel minder ver gaat dan Wilders wil. Voor Nederlandse moslims zal een normaal leven onder premier Mark Rutte goed mogelijk blijven. Maar met de voorlopig onstuitbare groei van de PVV in de peilingen, is de vraag of dit ooit anders wordt. Politici kijken zelden vooruit,  maar we hebben met de financiele crisis weer eens geleerd dat veranderingen heel onverwacht kunnen komen, heel snel kunnen gaan, en hele grote gevolgen kunnen hebben. Waar gaat dit heen de komende 10 jaar?

Het wilde scenario

Het meest vergaande scenario is dat Wilders op een dag dankzij een PVV-meerderheid alleenheerser wordt, wat ongetwijfeld het onmiddellijke einde van de democratie zou betekenen. De kans daarop is klein. In de Nederlandse politieke geschiedenis heeft nog nooit een partij de meerderheid gehad, en dit is in het huidige verdeelde politieke landschap onwaarschijnlijker dan ooit. In ons welvarende land ontbreekt de voedingsbodem voor een revolutie of een massale verschuiving van steun naar een “sterke man”. En Wilders is geen militarist. De makkelijke vergelijkingen die worden gemaakt met de Duitse jaren ’30 gaan daarom mank.

Maar het is niet helemaal uit te sluiten dat Wilders het grootste deel van de macht naar zich toetrekt. De kans daarop zou zeker groter worden na een grote terroristische aanslag in het westen, zeker als dat in Nederland is. Ook is er nog steeds een serieus risico op een tweede economische neergang, die gezien de beperkte overheidsreserves op een depressie uit zou kunnen lopen. En de huidige onrust in de Arabische wereld maakt het niet onmogelijk dat honderdduizenden vluchtelingen op Europa afgekomen. En dan zijn er nog de ”unknown unknowns”, zoals Rumsfeld ze noemde: bijna alle grote politieke gebeurtenissen zag niemand aankomen.

Doorsukkelen

Er is natuurlijk een goede kans dat Nederland op de ingeslagen weg voortgaat. De PVV bereikt op een gegeven moment een plateau of wordt weer kleiner, maar waarschijnlijk blijven de meeste partijen een harde koers varen tegen immigratie en criminaliteit, en een bemoeizuchtige koers qua integratie. Deze koers zijn ze immers niet ingeslagen uit angst voor Wilders, maar uit overtuiging. Misschien kunnen dan alle toekomstige maatregelen samen het leven voor bepaalde bevolkingsgroepen moeilijker maken dan nu, en het is ook goed mogelijk dat discriminatie op straat en op de werkvloer nog toeneemt. Maar in dit scenario verandert er voor de meeste burgers uiteindelijk weinig. Een tijdreiziger die naar 2020 reist zou Nederland nog goed herkennen.

Terug naar vroeger

Misschien ontstaat er in Nederland een tegenbeweging waarin politici en stemmers zich gaan realiseren dat al die strengheid meer kost dan dat ze oplevert. De vaak harde maatregelen die in de afgelopen jaren zijn genomen tegen immigratie (en voor integratie) worden dan deels weer teruggedraaid. Nederlanders kunnen dan weer vrij trouwen met wie ze willen en asielzoekers worden ruimhartig binnengelaten. Het aantal telefoontaps wordt teruggebracht tot een internationaal gebruikelijk niveau, en ouders kiezen vrij een school voor hun kind. Eigenlijk een liberaal reveil dus. Maar tenzij het beleid van Rutte-1 of -2 tot internationale boosheid en bijvoorbeeld boycots leidt, lijkt het voorlopig onwaarschijnlijk dat een consensus ontstaat die de teugels weer laat vieren.

Wilders aan de macht

Er is een vierde scenario. Het is waarschijnlijk dat er na de volgende verkiezingen wederom een rechtse meerderheid is. CDA en VVD kunnen na deze formatie niet gauw meer met principiële bezwaren komen tegen samenwerking met Wilders, en zeker niet als men al jaren gewend is aan de samenwerking. De al lange tijd in de peilingen stabiele CDA/VVD/PVV/SGP meerderheid van rond de 80 zetels zal ook niet gauw onder de 76 dalen. En een doorgroei van de PVV naar 35 of meer zetels lijkt ook zeer goed mogelijk, waarmee dan CDA en VVD zouden worden ingehaald. Een laatste blokkade zou het staatshoofd zijn, maar het lijkt er sterk op dat koning Willem IV minder principieel zal zijn dan zijn moeder. De kans dat Wilders nog invloedrijker dan nu of zelfs premier wordt is dus misschien wel veel groter dan velen denken. Zelf heeft Wilders daar wel zin in, zei hij laatst.

Hoe zou een volgende rechtse regering eruit zien? PVV en de VVD, geholpen door het CDA, willen nu al een aantal mensenrechtenverdragen en -wetten aanpassen of opzeggen om ruimte te scheppen voor de gewenste maatregelen. Op zich kan het heronderhandelen van verdragen een onderdeel zijn van een normaal democratisch proces. Zonder de EU en de euro zijn we gewoon een soort Noorwegen. Maar Wilders-1 (of zelfs een Rutte-2) zal aanpassingen willen in regels die wel degelijk het hart van de democratie vormen. De VVD heeft in 2010 al opgeroepen tot aanpassingen in het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM), en recent tot het schrappen van de vrijheid van godsdienst. De vrijheid van onderwijs en meningsuiting en het recht op nationaliteit, privacy en gezinsvorming zullen ook al gauw onder druk komen. En zonder VN-vluchtelingenverdrag en VN-kinderrechtenverdag staan we alleen in Europa, en zelfs in de hele wereld.

Nog zorgwekkender is het risico dat onder Wilders de overheid haar eigen regels steeds meer zal gaan negeren. Het heronderhandelen of opzeggen van grondwetsartikelen en internationale verdragen kost jaren en lukt niet altijd. Wilders zal resultaten moeten laten zien aan de achterban. De kans is dan groot dat maatregelen volgen die in strijd zijn met de Grondwet en internationale verdragen. Een totale immigratiestop buiten de EU, een bouwstop voor moskeeën en islamitische scholen, en het vasthouden van verdachten zonder aanklacht lijken goed mogelijk.

Ook de pers en linkse activisten zullen het al gauw te verduren krijgen. Voor Wilders is alles politiek, en hij denkt ook dat andere mensen er ook zo over denken. Dagbladen, tijdschriften, televisie, blogs, kunst, verenigingen, stichtingen, kortom eigenlijk het hele maatschappelijke middenveld zal de schijn tegen hebben. Het zou kunnen dat premier Wilders zich beperkt tot scheldpartijen tegen mensen en organisaties die hem niet zinnen. Waarschijnlijker is het dat ze ook “aangepakt” zouden worden. Rob Wijnberg schreef hierover een goed artikel in de NRCnext, waarin hij het heeft over het begrip “de totalitaire democratie”.

Andere partijen deden het voorwerk al

Veel serieuze tegenwerking van andere partijen is misschien niet te verwachten. In de afgelopen jaren zijn al maatregelen genomen door CDA, PvdA en VVD die op gespannen voet stonden met mensenrechtenregels. Er werden bijvoorbeeld strenge eisen gesteld aan gezinsvorming buiten de EU, en minderjarige asielzoekers moeten soms de gevangenis in. Nederland is al veroordeeld voor deze en andere mensenrechtenschendingen. Toenmalig minister Hirsch Ballin (geen PVV-fan) schrapte niet onmiddelijk de maatregelen, maar “bestudeerde” de uitspraken. Ook linkse partijen hebben regelmatig harde of zelfs stigmatiserende woorden over voor  minderheden of de islam. Alle harde maatregelen konden worden ingevoerd zonder merkbaar protest, wat bevestigt dat er een consensus is voor hard beleid.

Het is dus lang niet zeker dat toekomstige maatregelen op verzet van burgers zullen stuiten, zeker als alleen etnische minderheden het doelwit zijn. En Nederlandse rechters bieden weinig bescherming, omdat zij (vrijwel uniek in het Westen) eventuele discriminerende wetten niet mogen schrappen. Als alleen het Europese Hof voor de Rechten van de Mens verantwoordelijk wordt voor de mensenrechten in Nederland, leidt dat al gauw tot uittreding uit de Raad van Europa. Een proces dat al in gang is gezet door commentatoren als Thierry Baudet, die Europese de uitspraken van het Hof niet als een beschaafd proces van mensenrechtenhandhaving beschouwen, maar als inmenging.

… en dan kan het snel gaan

Het zal voor een regering onder Wilders dus niet alleen noodzakelijk maar ook relatief makkelijk zijn om de grenzen van overheidsoptreden op te rekken. De eerder genoemde mensenrechten kunnen dan snel onder druk komen te staan, maar ook ligt dan uiteindelijk willekeur op de loer. Het startschot hiervoor is gegeven door Mark Rutte, die belooft geweld tegen inbrekers vaak niet te gaan straffen, en door Wilders, die voortdurend de rechterlijke macht ondermijnt. Misschien gaat de politie bepaalde bevolkingsgroepen op straat hard aanpakken, misschien worden onwelgevallige imams het zwijgen opgelegd, of misschien worden kritische journalisten of activisten geintimideerd. Het is denkbaar dat dit gebeurt zonder dat hier expliciet nieuwe regels voor zijn opgesteld, en allemaal in een land waar de overheid ook enorm kan ingrijpen in levens van burgers. Want de bevoegdheden en aantallen van AIVD en politie, en de hoeveelheid informatie die de overheid heeft over burgers, zijn uniek in de wereld.

Het bovenstaande is natuurlijk maar een vage schets van de mogelijke veranderingen in ons land als de macht van Wilders verder toeneemt, of als het repressieve gedachtegoed nog meer gemeengoed wordt. Het is ook lang niet zeker dat Wilders ooit premier wordt, of dat hij dan zijn gang kan gaan. Maar de kans is verre van afwezig, en veel voorwerk voor de ontrafeling van een deel van onze vrijheden is al gedaan. Om het Nederland van 2010 de tienerjaren door te helpen, is dus alle waakzaamheid broodnodig bij iedereen die houdt van de de liberale democratie.

Advertenties

Over misterblok
Consultant, investor and activist against destruction of democracy and the planet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: